Kalp ve Dolaşım Sistemi

İnsan Kalbinin Elektrik Sistemi Nasıl Çalışır?

İnsan kalbi; iki kulakçık (atriyum) ve iki karıncık (ventrikül) olarak adlandırılan dört odacıktan oluşur ve damarlar aracılığıyla organlara bağlanarak vücutta hayati bir pompa işlevi görür[cite: 3]. Birçok organdan farklı olarak kalp, elektriksel uyarı oluşturma ve bu uyarıyı iletme özelliğine sahip kendine has bir elektrik sistemi barındırır[cite: 3].

Bu özelleşmiş sistem, istirahat halindeki nabzın yaşa bağlı olarak dakikada 60 ile 100 atım arasında kalmasını sağlarken, efor sarf edildiğinde veya heyecan anlarında kalp hızının artmasını kontrol eder[cite: 3].

Normal koşullarda sağlıklı bir bireyin maksimum eforla ulaşabileceği kalp hızı, "220 eksi yaş" formülü ile basitçe hesaplanabilmektedir. Örneğin, 50 yaşındaki bir kişi için ulaşılabilecek maksimum kalp hızı dakikada 170 atım olarak kabul edilir[cite: 3].

Kalp hızında meydana gelen bu değişimleri ve vücudun buna nasıl tepki verdiğini tam olarak anlayabilmek için dolaşım sisteminin çalışma prensiplerine daha detaylı bakmak gerekir[cite: 3].

Kalp ve Elektrik Sistemi Anatomisi

Kalp Hızı Neden ve Nasıl Artar?

Vücudun enerji ve oksijen ihtiyacı, kalp hızını belirleyen en önemli unsurdur[cite: 3]. İstirahat halindeyken organların enerji gereksinimi düştüğünde, sinir ve hormon sistemlerinin yönlendirmesiyle kalp hızı yavaşlar ve normal seviyelerine iner[cite: 3].

Ancak yürüyüş yapmak gibi fiziksel aktiviteler sırasında, çalışan kasların artan oksijen ve enerji ihtiyacını karşılayabilmek adına kalp hızı yükselir ve ilgili dokulara çok daha fazla kan pompalanmaya başlar[cite: 3].

Kalbin elektrik sisteminde, özellikle uyarıları başlatan sinüs düğümünde veya bu uyarıların taşındığı ileti yollarında sorunlar ortaya çıkabilmektedir[cite: 3]. İletim sisteminde yaşanan bu problemler, nabzın aşırı derecede yavaşlamasına neden olarak genel sağlığı olumsuz yönde etkiler[cite: 3]. Söz konusu ritim ve ileti sistemi hastalıklarının modern tıbbi tedavisinde kalp pilleri etkin bir çözüm olarak kullanılmaktadır[cite: 3].


Dolaşım Sistemi Nasıl Çalışır?

Dolaşım Sistemi Şeması

Dolaşım sistemi nedir? Kan dokularımıza nasıl ulaşır?

Dolaşım sistemindeki damarlarımızı basitçe atar damar sistemi (Arterler), toplar damar sistemi (Venler) ve ikisi arasında geçişin olduğu kapiller sistem olarak tanımlayabiliriz[cite: 3]. İnsan vücudu, kapalı devre çalışan bir sirkülasyon sistemi olarak da değerlendirilebilir[cite: 3].

Çok kabaca ve basit bir bakış açısı ile atar damarlar bir binanın temiz su sistemi, toplar damarlar ise kirli su sistemi gibi düşünülebilir[cite: 3].

Dolaşım sistemi nasıl çalışır?

Dolaşım sistemi aracılığıyla havadan nefes alarak elde ettiğimiz oksijen, akciğerler aracılığıyla kandaki ilgili hücrelerimize alınır ve kan yoluyla ihtiyaç duyan doku ve organlarımıza ulaştırılır[cite: 3]. Oksijen kullanımı sonucu oluşan karbondioksit ise yine kan yoluyla doku ve organlarımızdan alınıp akciğer yolu ile vücuttan atılır[cite: 3].

Tükettiğimiz yiyecek ve sıvılardan aldığımız, vücudumuz için gerekli olan maddeler (karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler vb.) mide ve bağırsak sisteminden kan dolaşımına katılır[cite: 3]. Bu maddeler kullanılacağı veya depolanacağı organlara kan yolu ile taşınır[cite: 3]. İlgili organlarda tüketilmesi sonrası oluşan artık maddeler ve ürünler de vücuttan atılmak ya da yeniden kullanılmak üzere gerekli organlarımıza (böbrek, karaciğer, akciğer vb.) yine kan yoluyla taşınır[cite: 3].


Kalbin dolaşım sistemindeki çalışması nasıl olur?

Kalbin dolaşım sistemindeki işlevini incelerken, kalbi "Sağ Kalp" ve "Sol Kalp" olmak üzere iki farklı sistem olarak tanımlayabiliriz[cite: 3].

Sağ Kalp Sistemi

Sağ kulakçık, sağ karıncık ve bu yapılara bağlı damarlar sistemi, toplar damar sisteminden gelen kanın akciğere iletilmesini sağlar[cite: 3]. Vücudumuzun üst tarafından gelen kanı taşıyan vena kava süperiyor ve alt tarafından gelen kanı taşıyan vena kava inferiyor damarları, bu kanı kalbin sağ kulakçığına getirir[cite: 3].

Kalbin elektrik sisteminden gelen sinyallerle kasılan sağ kulakçık, bu kanı sağ karıncığa gönderir[cite: 3]. Kalbin özelleşmiş elektrik sistemi, karıncık doluncaya kadar bekler ve ardından karıncığın kasılmasını sağlayacak elektrik sinyalini gönderir[cite: 3]. Sağ karıncık kasılarak kanı akciğere iletir[cite: 3]. Akciğerlerde alınan hava ve buradan geçen kan arasında oksijen-karbondioksit gazlarının değişimi gerçekleşir[cite: 3].

Sol Kalp Sistemi

Sol kulakçık, sol karıncık ve bu yapılara bağlı damarlar sistemi, akciğer toplar damar sisteminden gelen temiz kanın vücudumuzdaki doku ve organlara iletilmesini sağlar[cite: 3]. Akciğerlerden gelen oksijenlenmiş kanı taşıyan 4 akciğer toplar damarı (pulmoner venler) kanı sol kulakçığa taşır[cite: 3].

Elektrik sisteminden gelen sinyallerle kasılan sol kulakçık bu kanı sol karıncığa gönderir[cite: 3]. Elektrik sistemi karıncık doluncaya kadar bekler, ardından kasılma sinyalini gönderir[cite: 3]. Sol karıncık kasılarak temiz kanı aort damarı aracılığıyla tüm vücudumuza pompalar[cite: 3].